ଦ୍ରୌପଦୀ ପ୍ରତି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଔରଷରୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ, ସୁତସୋମ, ଶ୍ରୁତକର୍ମ, ସତନିକ ଓ ଶ୍ରୁତସେନ । ସେମାନେ ଉପପାଣ୍ଡବ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଶେଷ କୌରବ ଯୋଦ୍ଧା, ପରାଜୟର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବ ଶିବିର ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୋଇଥିବା ସମୟରେ ରାତିରେ ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବ ଶିବିର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଉପପାଣ୍ଡବ ନିହତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ କୃଷ୍ଣ ଶିବିରରେ ନଥିଲେ । ଏହା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ହୃଦୟବିଦାରକ ଘଟଣା ଥିଲା। ଲୋକକଥାନୁସାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଔରଷରୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ସୁଥାନୁ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ସେ କୃଷ୍ଣ-ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱରଭାନୁଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ୱିକିମେଡିଆ ଛବିଟି ରାଜା ରବି ବର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଚିତ୍ରିତ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ପଞ୍ଚୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।

ନିଦ୍ରାରେ ଉପପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାକୁ ପିଛା କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ‘ବ୍ରହ୍ମଶିରସ’ କୁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ । ଆସନ୍ନ ବିନାଶ ଭୟରେ, ବ୍ୟାସ ଓ ନାରଦ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଏହା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଦୁର୍ବୃତ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ତରା ଯିଏକି ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପେଷଣ କଲେ । କୃଷ୍ଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ମୃତ ସନ୍ତାନ (ଯିଏକି ତାଙ୍କ ନାତି ଥିଲେ)କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ । ସେହି ସନ୍ତାନ ପରେ ପରିକ୍ଷିତ ନାମେ ବଡ଼ ହେଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପରେ ସେ ସିଂହାସନରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ଅଥର୍ବ ବେଦରେ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସିଏ ଦେଶକୁ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ କରାଇବା ସହିତ ବୈଦିକ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସାଜିଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ବିନା ମୃତ୍ୟୁରେ ଅତୀବ ଦୁଃଖ ଓ ଏକାକୀ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ଅଭିଶାପ ଦିଆଗଲା।

ୱିକିମିଡିଆ ଚିତ୍ରଟି ହେଉଛି କଶ୍ମୀର ସ୍କୁଲରୁ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଅଜଣା ଚିତ୍ର, ଯହିଁରେ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଯାଉଛି।

ଜନ୍ମେଜୟ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତଥା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅଣନାତି ଥିଲେ । ମହାଭାରତର ଅନୁକ୍ରମଣିକା (ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ) ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମେଜୟ ଏକ ସର୍ପ ଯଜ୍ଞ(ସର୍ପ ବଧ) ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ। ଜନ୍ମେଜୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅଭିଶାପ ପାଇ ସର୍ପାଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କଲେ। ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଵୈସମ୍ପାୟନ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁଠାରୁ ଶିଖିଥିବା ଶ୍ଳୋକ ଆବୃତ୍ତି କରିଥିଲେ । ଏହା ଉଗ୍ରସ୍ରାବସ ଶୁଣିଥିଲେ, ଯିଏ ପରେ ନୈମିଶାରଣ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଋଷି ଶୌନକଙ୍କ 12 ବର୍ଷିୟ ଯଜ୍ଞରେ ଏହାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିଥିଲେ। ଉଗ୍ରସ୍ରାବସଙ୍କ ମହାଭାରତ ହିଁ ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପଢୁଛୁ ଓ ଶୁଣୁଛୁ। ସଂଶୋଧନାତ୍ମକ ସଂସ୍କରଣରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ବାହାର କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସାରଣ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି।

ୱିକିମିଡିଆ ଛବିଟି ୧୯୨୦ ଦଶକର ଏକ ସର୍ପ ଯଜ୍ଞର ଛବି, ଅଜଣା କଳାକାରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ, ପ୍ରାୟ ।

ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଏକଲବ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏଥିରେ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର କେତୁମନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା। କେତୁମନ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଥିଲେ ।
ମହାଭାରତରେ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ ପର୍ବ। ଦ୍ରୋଣ ପର୍ବରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଅର୍ଜୁନକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ସେ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ସ: କେ.ଏମ୍ ଗାଙ୍ଗୁଲୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମହାଭାରତର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ

ଅଭିମନ୍ୟୁ ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧର ୧୩ତମ ଦିନରେ, ସେ ଜଟିଳ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରଖିଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସାତ ଜଣ ବରିଷ୍ଠ କୌରବ ତାଙ୍କୁ ଏକା ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଦୁଶାଶନଙ୍କ ପୁଅ ଶେଷ ଘାତ କରିଥିଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ ସେ ଦ୍ରୋପଦୀଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ମହାଭାରତ ଏହା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣନା କରେ ଯେ ସେ ଦିନ କୋଶଳର ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୌରଣିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏହାକୁ ସୂଚିତ କରେ ଯେ ସେ ଶ୍ରୀ ରାମଙ୍କ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁ ବଂଶର ଶେଷ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। କାଳିଦାସଙ୍କ ଅମର ‘ରଘୁବଂଶମ୍’ ରୁ ଆମେ ଜାଣିଥାଉ ଯେ ଅନେକ ମହାନ ପରିବାରଙ୍କ ପରି, ରାମଙ୍କ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ଆଡକୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲା ।
ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଛବିଟି ପ୍ରତାପ୍ ମଲ୍ଲିକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଚିତ୍ରିତ ଅଭିମନ୍ୟୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛି ।

ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ ଓ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ନଥିଲେ। ସେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ହାତରେ ସାହସିକତା ସହ ଲଢି ଜୀବନ ହରିଥିଲେ । ପୁରାଣ ପାଠଗୁଡ଼ିକ କୁହେ ଯେ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମଣା ନାମକ ଏକ ଯମଯ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମହାଭାରତରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଜୟଣୀ, ତଥାପି କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେ ଅପହୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ଵାମୀ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପାଠଗୁଡ଼ିକରେ ତାଙ୍କୁ ଭାନୁମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିଛି ଲୋକକଥାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେ କୁରୁ ପରିବାରର ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ ସହ ବିବାହ କରିବାର ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଲୋକପ୍ରିୟ ବାହୁନା ଗୀତ ଭାନୁମତିଙ୍କର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଏପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ – ବଳାତ୍ମକ ଭାବରେ ବିବାହ କରି, ସ୍ଵାମୀ ଓ ପୁଅକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ଶେଷକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧବା କରାଇଥିବା ଶତ୍ରୁ ସହ ବିବାହ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ଏପରି ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଯିଏ ବିପଦ ସମୟରେ ପରିବାରକୁ ଏକସାଥେ ରଖିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ ।
ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ କଥା ହେଉଛି,
“कहीं की ईंट, कहीं का रोड़ा, भानुमति ने कुनबा जोड़ा”
“Kahin ke eent, Kahin ka rorda, Bhanumati ne kunba joda”
ବିଷମ ପରିସ୍ଥିତିରୁ, ଭାନୁମତି ଏକ ପରିବାର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଛବିଟିରେ ରାଜା ରବି ବର୍ମା ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ୟୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି।

ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କର କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣା (କିମ୍ବା ଲକ୍ଷଣା) ମହାଭାରତରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ହରିବଂଶ(ପରିଶିଷ୍ଟ) ଏବଂ ଭାଗବତରେ ତାଙ୍କର କାହାଣୀ ମିଳେ। ଶାମ୍ବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କର ପୁଅ । ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କର ସ୍ଵୟମ୍ବର ବିଷୟରେ ଶୁଣି ଶାମ୍ବ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଗଲା। ଦୁର୍ଯୋଧନ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କଲେ କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ବର ଏବଂ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନିଆଗଲା। ସେମାନଙ୍କର ଦଶଟି ପୁଅ ଥିଲେ।
ଶାମ୍ବ ଦେଖିବାକୁ ଖୁବ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରିୟ ଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଭିଶାପ ପାଇ ସେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ । ନିଜକୁ ଆରୋଗ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଶାମ୍ବ ଶାମ୍ବପୁରରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା (ଚେନାବ) ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ପ୍ରଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ମଧ୍ୟକାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର, ଯାହା ମୁଲତାନରେ ଥିଲା (ମଧ୍ୟକାଳରେ ବିନାଶ ହୋଇଥିଲା), ତାହାର ଶ୍ରେୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥାଏ।
ଏହି ଛବିଟି ହଇଦ୍ରାବାଦ ମ୍ୟୁଜିୟମର ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀର ଯୋଉଥିରେ ଶାମ୍ବ(ଦାହାଣ ଦିଗରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବୃଷ୍ଣି(ଯଦୁବଂଶୀ) ନାୟକ ମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି।

ଘଟୋତ୍କଚ ଭୀମ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ । ଜଉର ରାଜମହଲ ଜଳିଯିବା ପରେ ଭୀମ ରାକ୍ଷସ ହିଡିମ୍ବକୁ ହତ୍ୟା କଲେ । ହିଡିମ୍ବା ହିଡିମ୍ବଙ୍କ ଭଉଣୀ । ଘଟୋତ୍କଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ଏକ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ ଏବଂ ମାୟାବୀ ଶକ୍ତିଧର ଥିଲେ । ୧୪ତମ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁଥିଲା । ସେଇ ସମୟରେ ଘଟୋତ୍କଚ କୌରବଙ୍କ ଅନେକ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ । ଏକ ରାକ୍ଷସ ଭାବରେ ସେ ରାତିରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯାଉଥିଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଧରାଶାୟୀ କରିବାକୁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାୟାବୀ ଅସ୍ତ୍ର ‘ଶକ୍ତୟୁଦ୍ଧ’ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡିଲା । କର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ପାଇଥିଲେ । କର୍ଣ୍ଣ ଏହାକୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଘଟୋତ୍କଚକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ । କୃଷ୍ଣ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ତ୍ୟାଗକୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ‘ଶକ୍ତୟୁଦ୍ଧ’ ହରାଇଥିବାରୁ ସମ୍ଭବତଃ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିଲା । ଘଟୋତ୍କଚ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକକଥାର ବିଷୟ, ଯାହାର ଗୋଟିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ମାୟା ବଜାର’ (୧୯୫୭) ତେଲୁଗୁ/ତାମିଲ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରକୁ ଆଧାର କରିଛି, ଯୋଉଥିରେ ସୁପରଷ୍ଟାର ଏନ୍‌ଟି ରାମା ରାଓ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଛବିଟି ସେଇ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ପୋଷ୍ଟରର ଛବି ।

ଅର୍ଜୁନ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଥିଲେ । ନିୟମ ଥିଲା କି, ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇ ହେଉ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଙ୍କ ସହ ଥିବା ସମୟରେ କିଏ ବି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେନି, ଯାହାକୁ ଅର୍ଜୁନ ଉଲଙ୍ଘନ କରିଥିଲେ । ନିର୍ବାସନ ସମୟରେ ସେ ଏକ ନାଗ ରାଜକୁମାରୀ ଉଲୁପୀ ଏବଂ ମଣିପୁରୀ (ମଣାଲୁରପୁର) ରାଜକୁମାରୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବବୃବାହନ ପରେ ରାଜା ହେଲେ।
ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବା ପରେ, ଅର୍ଜୁନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଘୋଡ଼ା ସହ ରହିଗଲେ, ଯିଏ ମଣାଲୁରପୁରକୁ ଯାଇଥିଲା। ଉଲୁପୀ ବବୃବାହନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଯଦିଓ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ନଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ସାହିତ ବବୃବାହନ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦା ଏହି ସଂଘର୍ଷ ପାଇଁ ଉଲୁପୀଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଲେ। ପରେ ଉଲୁପୀ ବିଜ୍ଞାନ ମଣିକୁ ନେଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବିତ କଲେ। ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ଏହି ଘଟଣା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଛବିଟି ପାର୍ସୀ ଅନୁବାଦରୁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିବା ବବୃବାହନକୁ ଦେଖାଇଛି।

ବ୍ୟାସଙ୍କ ମହାଭାରତରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ପରିବାର ଜୀବନକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ସେ ତାଙ୍କର ପୋଷ୍ୟ ପିତା ଅଧିରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନିତ ଏକ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦୁଇପୁଅ, ବୃଶସେନ ଓ ସୁସେନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ବୃଶସେନ ଏକ ସାହସୀ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ଯିଏ ଶେଷ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ୧୭ତମ ଦିନରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନା ହୋଇଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଦଶଟି ଶର ଛାଡ଼ିଥିଲେ ଯାହା ବୃଶସେନଙ୍କର ଧନୁର୍ବାଣ, ବାହୁ ଓ ଶିର ଭାଙ୍ଗିଦେଲା। ଅର୍ଜୁନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଯେମିତି କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଚିତ୍ରଟି ୧୮ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ବାସୋଲୀ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଛୋଟ ଚିତ୍ର, ଯାହା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ବିବସ୍ତ୍ର କରିବା ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରେ। ବୃଶସେନଙ୍କୁ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ୨ୟ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି।

ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧର ୩୬ ବର୍ଷ ପରେ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଲା। ସମୁଦ୍ରର ବିଶାଳ ଜୁଆର ସହରକୁ ବିନାଶ କରିଦେଲା। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ସହିତ ଅଧିକାଂଶ ଯାଦବମାନେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଅବଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ତଥାପି, ପଞ୍ଚନଦ (ପଞ୍ଜାବ) ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୁରୁଥିବା ଡାକୂମାନଙ୍କଠାରୁ ସେ ଯାଦବ ଅବଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଅର୍ଜୁନ କେବଳ କିଛି ଯାଦବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବସନ କଲେ। କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମୃତ୍ତିକାବତରେ ବସିଲେ, ସତ୍ୟକିଙ୍କର ପୁଅ ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ । ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଉଷାଙ୍କ ପୁଅ ବଜ୍ରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ରାଜା କରାଗଲା । ଅନିରୁଦ୍ଧ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ(କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ)ଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । ଏହିପରି, ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଂଶକୁ ବିନାଶରୁ ବଞ୍ଚାଇ ପାରନ୍ତି।

ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଛବିଟି ହେଉଛି କୁନାଲ ମେହେରାଙ୍କ ଚିତ୍ରିତ ଦ୍ୱାରକାଧୀଶ ମନ୍ଦିରର, ଯାହା କଥାଅନୁସାରେ ବଜ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।

ବର୍ବରୀକଙ୍କ କାହାଣୀ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସଙ୍କର କୃତିରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ପୁରାଣ କଥା ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜସ୍ଥାନରେ ବହୁତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବର୍ବରୀକ ଥିଲେ ଘଟୋତ୍କଚ ଓ ରାଜକୁମାରୀ ମୌର୍ଭୀଙ୍କ ପୁଅ । ବର୍ବରୀକଙ୍କୁ ଅଜେୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ଯେକୌଣସି ଦଳକୁ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଦୁର୍ବଳ ଥାଏ, ସେ ତାହା ଆଡକୁ ଢଳି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବେ। ଯଦି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତେ, ସେ ଜୀବିତ ରହିଥାନ୍ତେ। ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ବର୍ବରୀକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟାଇବାକୁ କହିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କର କଟାମୁଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିପାରିବେ। ସେ କଳିଯୁଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସ୍ଵୟଂ ନାମ, ଶ୍ୟାମ ଜୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ ଏବଂ ସ୍ଵୟଂ ରୂପରେ ଆଦର କରାଯିବେ।
ଖାଟୁ ଶ୍ୟାମ ମନ୍ଦିର ସେଠାରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରାଖିଥିଲେ ବୋଲି ଧାରଣା କରାଯାଇଛି। ଐତିହାସିକ ଭାବରେ, ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜା ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ମ୍.ଏ. ୧୧ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।