ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ದತ್ತರ ಕುಟುಂಬವು ಮುಕ್ತಚಿಂತನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ವಿವೇಕಾನಂದರ ಅಜ್ಜ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಂದೆ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನಾಸ್ತಿಕರು. ತಾಯಿ ಭುವನೇಶ್ವರೀ ದೇವಿ ತುಂಬಾ ಧಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ವೀರೇಶ್ವರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಆದರು.
ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಹ್ಯಾಸ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಜೇಂದ್ರನಾಥ್ ಸೀಲ್ ಇವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಅಲ್ಪ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸೇರಿ ತದನಂತರ, ನಿಕೋಲಾ ಟೆಸ್ಲಾ, ರಾಬರ್ಟ್ ಇಂಗರ್ಸಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಚಿಂತಕರೊಂದಿಗೆ ಗಹನವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಅವರ ವಿಶ್ವದೃಷ್ಟಿಯು ವಿಶೇಷ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಈ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು 1900 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ತಾಯಿ ಭುವನೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ಹಿರಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಹೊಂದಿದ ‘ಪರಮಹಂಸರು’ . ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರು. ಕಾಳಿಯ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸೀ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ, ಈಸಾಯಿ ಧರ್ಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿತರು. ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ವೇದಾಂತದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.
1881 ರಲ್ಲಿ, ನರೇಂದ್ರನಾಥರು ರಾಮಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು: “ನೀವು ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ?” ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ತಾವು ನೋಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದಾಗ ತಾರ್ಕಿಕ ನರೇಂದ್ರರು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುರುವು ಇವರಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು. ನರೇಂದ್ರರ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಕಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಕಷ್ಟಗಳು ಅವರನ್ನು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನರೇಂದ್ರರು ರಾಮಕೃಷ್ಣರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಿವೇಕಾನಂದರು ಒಮ್ಮೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ಒಳಗಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ವಿವೇಕಾನಂದರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಈ 1886 ರ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಶಿಷ್ಯರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ನರೇಂದ್ರರಿಗೆ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಲವಾದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯುಂಟಾಗಿ 1891ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತ ಪರ್ಯಟನೆಯನ್ನು ವಿವಿದಿಶಾನಂದ (“ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವನು”) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡರು , ಉತ್ತರದ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಈತನ್ಮಧ್ಯೆ ಆಲ್ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಹೇಳಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸಲು, ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಂದೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಉಗುಳಲು ಕೇಳಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಮಾರ್ಮಿಕ. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಂಡೆಗೆ ಈಜಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ ಅವಿರತವಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀಮಂತರು ಬಡವರನ್ನು ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತವು ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೇರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಅರಿತರು.ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಈ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಿವೇಕಾನಂದ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಡರು. ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅವರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಾರ್ಥಕ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು, ಸ್ನೇಹಿತ ಖೇತ್ರಿಯ ರಾಜನ ನವಜಾತ ಮಗನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲು ಹೋದಾಗ ರಾಜನೇ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವರ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರವಚನ / ಭಾಷಣದ ಸುದ್ದಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ “ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ” ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ನರೇಂದ್ರನಾಥರೇ ಎಂದು ಅವರ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ
ವಿವೇಕಾನಂದರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರನಾಥ ಎಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರು ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧರ್ಮ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಆಮಂತ್ರಣ ಪತ್ರವಿರದ ಕಾರಣ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಣದಾಭಾವದ ಕಾರಣ ದಯಾಳು ಅಪರಿಚಿತರ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಿನಕಳೆದರು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ರೈಟ್ ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ, ಹೇಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ಆಜೀವ ಸ್ನೇಹಿತರಾಯಿತು .
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 1893 ರಂದು, ಅವರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು “ಅಮೆರಿಕಾದ ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಸಹೋದರಿಯರೇ ” ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದಾಕ್ಷಣವೇ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳು ಒಂದೇ ದೇವರೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ವಿಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು.
“ನದಿಗಳು, ಹೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತವೆಯೋ ; ಅದೇ ರೀತಿ ಓ ಕರ್ತೃವೇ , ಜನರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಅವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡರೂ , ವಕ್ರ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.”
ಅವರನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಜನರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ / ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ಆಗಿಲ್ಲದೇ , ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಲವಾದ ಭಾವ ಮೂಡಿತು.
ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು 1893 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಧರ್ಮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಥಿಯೋಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ್ಯನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಸಹ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಶಿಕಾಗೋದ ಥಿಯೋಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯು, ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಲ್ಲದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತಾದರೂ, ಅವರು ಇದರ ಕುರಿತು ಕಹಿ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ವಿವೇಕಾನಂದರು ವಿಭಿನ್ನ ಮತಗಳ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೂ ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಗ್ರಾಹಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಬೌದ್ಧ ಮತದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಗೌರವವಿದ್ದು, ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ ಬೋಧಗಯೆ. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮುನ್ನಾದಿನ ಅಂತಪುರದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು ಸಂನ್ಯಾಸದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರಣ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಿನ. ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಅವರು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ವೇದಾಂತೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ ದೇಹ ಎರಡೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯುಲ್ಲರ್ ಅವರು, ಬೇಲೂರು ಮಠಕ್ಕೆ ಉದಾರ ನೆರವು ನೀಡಿದರೂ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರ: ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ, ಥಿಯೋಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಮ್ಯುಲ್ಲರ್

ಚಿಕಾಗೋ ಸಮಾವೇಶದ ನಂತರ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಬರೆದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆಯಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ, “ಮಿಷನರಿಗಳ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀವು ಇಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರೇನು?” ಎಂದು ಲಘುವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಲು ಅವರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ನೇಹಿತರು 1894ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೇದಾಂತ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಥೌಸಂಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ 12 ಶಿಷ್ಯರಿದ್ದರು. ವಿಶಾಲ ಹೃದಯಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸರಣಿಗಳು, ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನಿಗೆ ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ಅವನ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾದುವು. ನೀವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವು ಆ ಶಿಬಿರ ನಡೆದ ಸ್ಥಳದ ಸ್ಮಾರಕದ್ದಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಸೋದರ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವೇಕಾನಂದರು, 1897ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಬಳಿಯ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಧ್ಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಸೇವೆಯೇ ಹಿರಿದಾದುದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಅವರು, ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ–ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಠದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇಂದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾನವಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಗೆಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರ: ಆಶೀಶ್ ಭಟ್ನಾಗರ್; ಬೇಲೂರು ಮಠ (ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ)

ವಿವಾಹಿತ ಸಹೋದರಿ ಹರಮಣಿಯು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದಳು. ವಿವೇಕಾನಂದರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲೂ ಇಂತಹ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಬಹಳ ಕುಗ್ಗಿದರು. ಜಾತೀಯತೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು”ಹಿಂದೂಗಳೂ ಅಲ್ಲದ, ವೇದಾಂತಿಗಳೂ ಅಲ್ಲದ ‘ಮುಟ್ಟಬೇಡಿ’ಗಳ
ಸಮಾಜ”ವೆಂದು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಭಾರತವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದ ಅವರು, ಅರ್ಥಹೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಪರ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದಲೂ , ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದ ತರ್ಕದಿಂದಲೂ ದೂರವಿರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಭಗಿನಿ ನಿವೇದಿತಾ (ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ನೋಬಲ್) ರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯೆಂದು ಕಂಡರು. ಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರ: ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ; 1898ರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ವಿವೇಕಾನಂದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಸ್ಫೀನ್ ಮೆಕ್ಲೊಯ್ಡ್, ಓಲಿಯಾ ಬುಲ್ ಹಾಗೂ ಭಗಿನಿ ನಿವೇದಿತಾ.

ಇಬ್ಬರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ವಿವೇಕಾನಂದರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅತಿ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬನ ಅಂಗಿಯ ಕೊರಳಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ವಿವೇಕಾನಂದರು, “ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಹೀಯಾಳಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಪಾಲು ಮಾಡಿಬಿಡುವೆ” ಎಂದು ಗರ್ಜಿಸಿದರಂತೆ. ನಂತರ ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶಿಷ್ಯನೊಬ್ಬನಿಗೆ, “ಯಾರಾದರೂ ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಆಮಾನಿಸಿದ್ದರೆ ನೀನೇನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರಂತೆ. ಕ್ರೈಸ್ತನ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರೂ, ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿದ್ದಿತು. ವಿವೇಕಾನಂದರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೆ ಟೊಂಕ ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ, “ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ ಪಿತಾಮಹ” ರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರ : ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ; 1885 ರಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಚಿತ್ರ.

ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷರು ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಹೀಗಿವೆ. “ಪೌರುಷ ಹಾಗೂ ಸಾಹಸಗಳು ಮೂರ್ತವಾಗಿ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದರೆ, ಅದುವೇ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು. ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧಕರಾದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಯೋಗಿ. ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಜೀವನದ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿರಿಸಿದರು. ಇಂದು ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅವರ ಪದತಲದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ”. “ಮೊದಲಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದ ದೇವರುಗಳು ನಮ್ಮದೇ ದೇಶದ ಜನರು” ಎಂಬ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಮಾತು ಅವರ ಸೇವಾ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ: ವಿವೇಕವಾಣಿ; Subhas Chandra Bose On Swami Vivekananda ಚಿತ್ರ : ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ ಭವನದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಪ್ರತಿಮೆ.

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು ಯುಗಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ,ಇನ್ನೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ , ಮತ್ತೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಗಳು ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದುವು. ಆಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೆ ಕರ್ಮಯೋಗ ಅಥವಾ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವು ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜಡತೆಯ ಆಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ ಅವರು, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರೆ “ಏಳಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಿ, ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೂ ನಿಲ್ಲದಿರಿ!” (ಉತ್ತಿಷ್ಠತ ಜಾಗ್ರತ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವರಾನ್ನಿಬೋಧತ) ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಜೀವನದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ತಾಯಿ ಕಾಳಿಯ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತ, ವೇದಾಂತಿ, ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದರು ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು.
ಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರ: ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ; ಚಿಕಾಗೋ 1893 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಮರೆದ ಸಾಲುಗಳು “ಅನಂತ, ಶುದ್ಧ, ಪವಿತ್ರ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ಗುಣಾತೀತನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ.