କୋଲକତାର ଦତ୍ତ ପରିବାର ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ। ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଜଣେ ସନ୍ୟାସୀ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପିତା ବିଶ୍ୱନାଥ ଜଣେ ଓକିଲ ଏବଂ ଜଣେ ଅଜ୍ଞେୟବାଦୀ ଥିଲେ ଯିଏ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଅତ୍ଯନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ନାମ ବିରେଶ୍ୱର ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରିବାରର ବାକି ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ।
କଲେଜରେ ନରେନ କ୍ରୀଡ଼ା, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ଯ ଦର୍ଶନକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଫେସର ହେଷ୍ଟି ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ବ୍ଯକ୍ତି ବୋଲି କହୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବ୍ରଜେନ୍ଦ୍ରନାଥ ସୀଲ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାର୍ଶନିକ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଅଳ୍ପ ସମୟପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ ସମାଜରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ନିକୋଲା ଟେସ୍ଲା ଏବଂ ରବର୍ଟ ଇଙ୍ଗର୍ସୋଲଙ୍କ ଭଳି ଚିନ୍ତାନାୟକଙ୍କର ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଧାରାର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ବିବିଧ ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।

ଏହି ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଫଟୋଗ୍ରାଫରେ ୧୯୦୦ମସିହାର ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ମାଆ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ଜଣେ ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ, ଜଣେ ‘ପରମହଂସ’ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ) ଥିଲେ। ଯଦିଓ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷା ନଥିଲା, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଅନେକ ରହସ୍ଯମୟ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିଲା। ମା’କାଳୀଙ୍କ ପୂଜକ ଭାବେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଭ୍ରମଣକାରୀ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସଂଶସ୍ପରେ ଆସି ଇସଲାମ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଜାଣି ପାରିଥିଲେ। ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦୀକ୍ଷା ବେଦାନ୍ତ ଏବଂ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା।

୧୮୮୧ମସିହାରେ, ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତି ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ-“ଆପଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି?” ରାମକୃଷ୍ଣ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହ “ହଁ ” ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଗୁରୁ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ଯରେ ଅନେକ ସଦଗୁଣର ପରିପ୍ରକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଥିଲେ। ତେବେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ଯୁକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ଯକ୍ତି ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରଥମେ ସେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିନଥିଲେ।
ପରେ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଅତ୍ଯନ୍ତ ଗରିବ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି କଷ୍ଟ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୀବନ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବାଧ୍ଯ କରିଥିଲା। ନରେନ୍ଦ୍ର କେବେ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜର ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବା କଷ୍ଟକର। ବିବେକାନନ୍ଦ ଥରେ କହିଥିଲେ ଯେ ରାମକୃଷ୍ଣ ଭିତରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ (ଜ୍ଞାନୀ) ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହାରେ ଜଣେ ଭକ୍ତ (ଭକ୍ତ) ଥିଲେ। ବିବେକାନନ୍ଦ ନିଜକୁ ଠିକ ଏହାର ବିପରୀତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।

୧୮୮୬ମସିହାର ଏହି ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଫଟୋଗ୍ରାଫରେ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ଯମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି।

ନରେନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ସନ୍ୟାସୀ ହେବା ପାଇଁ ନିଜ ଭିତରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଆହ୍ୱାନ ଅନୁଭବ କରିପାରିଥିଲେ। ୧୮୯୧ମସିହାରେ ସେ ସାରା ଭାରତଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେ ସ୍ୱାମୀ ବିବିଧାନନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି “ଜିଜ୍ଞାସୁ”। ଉତ୍ତରରେ କାଶ୍ମୀରଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ କନ୍ୟାକୁମାରୀ ପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ସେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଅଲୱାରଠାରେ ସେ ଥରେ ଜଣେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ଯିଏ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର ଘୋର ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଜୀ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଛେପ ପକାଇବା ପାଇଁ କହିଥିଲେ।
କନ୍ୟାକୁମାରୀଠାରେ ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ପଥରଉପରକୁ ପହଁରି ପହଁରି ଯାଇ ସେଠାରେ ତିନି ଦିନ ଓ ତିନି ରାତି ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ରହିବା ପରେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କଲେ ଯେ କେବଳ ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ସେବାବଳରେ ହିଁ ଭାରତର ପୁନରୁଥାନ ସମ୍ଭବ। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ଭାରତରେ ଧନୀମାନେ ଗରିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦାସୀନ। ତେଣୁ ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ଯ ଖୋଜିବାଲାଗି ସାରାବିଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ଏହି ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଚିତ୍ରଟି ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ପଥରସ୍ମାରକୀକୁ ଦର୍ଶାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କନ୍ୟାକୁମାରୀରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ।

କନ୍ୟାକୁମାରୀରେ ତପସ୍ୟାପରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ମାଡ୍ରାସରେ ସେ ତାଙ୍କର ଏହି ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆମେରିକା ଯାତ୍ରା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ଯ କରିବା ପାଇଁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ।ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଖେତ୍ରୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଭେଟି ରାଜାଙ୍କ ନବଜାତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଥିଲେ। ରାଜା ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ନାମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଆମେରିକାରେ ତାଙ୍କର ସଫଳତାର ଖବର ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିଲା ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏପରିକି ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିପାରି ନ ଥିଲେ ଯେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ “ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ” ପ୍ରକୃତରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ।
ଏହି ପ୍ରତିଛବିରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ କିପରି ବିବେକାନନ୍ଦ ସନ୍ୟାସୀ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ।

ବନ୍ଧୁମାନେ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଚିକାଗୋରେ ଧର୍ମ ସଂସଦରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସଠିକ୍ ତାରିଖ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଚିଠି ନଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ଚି଼କାଗୋରେ ସେ ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ। ଅପରିଚିତ ଦୟାଳୁ ବ୍ଯକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେଠାରେ ସେ ଚଳି ଯାଇଥିଲେ। ବୋଷ୍ଟନରେ ହାର୍ଭାର୍ଡର ପ୍ରଫେସର ରାଇଟ୍ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପରିଚୟପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଚିକାଗୋର ହେଲ ପରିବାର ତାଙ୍କର ଆଜୀବନ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
୧୮୯୩ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ସେ ଏପରି ଏକ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିଣିପାରିଥିଲା। ସେ ବୁଝାଇଥିଲେ ଯେ ସବୁ ଧର୍ମ ସମାନ ଓ ସମସ୍ତେ ମଣିଷକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟତର କରାଇଥାଆନ୍ତି। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜଳଧାରାମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ସବୁ ଗୋଟିଏ ସମୁଦ୍ରକୁ ହିଁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି।ତାଙ୍କ ମତରେ
“ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ରୋତ ଥିବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଝରଣାର ସମସ୍ତ ଜଳରାଶି ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିଯାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଥ ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଇ ଥାଆନ୍ତି,ସେଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଗଲେ ବି ସବୁକିଛି ଆପଣଙ୍କ ସହ ହିଁ ମିଶିଛନ୍ତି।”
ସେହି ଆମେରିକା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ବାର ଥରରୁ ଅଧିକ ଭାଷଣ ଦେବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଲୋକମାନେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ବିବେକାନନ୍ଦ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ମାନବତା ପାଇଁ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲେ।

ଏହି ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍ ଟି ୧୮୯୩ର ବିଶ୍ୱ ଧର୍ମ ସଂସଦର ସମାବେଶକୁ ଦର୍ଶାଉଛି |

ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ସମାଜର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ମଧ୍ଯ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଆନି ବେସାନ୍ତ ଥିଓସଫିଷ୍ଟମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ।ଚିକାଗୋର ଥିଓସଫିକାଲ୍ ସୋସାଇଟି ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ଯ
କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ କାରଣ ସେ ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କେବେ ଖରାପ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ନଥିଲା। ବିବେକାନନ୍ଦ ସମସ୍ତ ବିଚାରକୁ ସମାଲୋଚନା କରିବା ସମଯ଼ରେ ମଧ୍ଯ଼ ସେଥିରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଆଜୀବନ ପ୍ରଶଂସକ ଥିଲେ-ଯୁବକ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥ ଥିଲା ବୋଧଗୟା।

ବାରାନାଗୋର ମଠରେ ତାଙ୍କ ଭାଇଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦୀକ୍ଷାଦେବା ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମ ଉପରେ ଥିଲା | ଆଜି ମଧ୍ଯ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନରେ ବଡ଼ଦିନକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ସେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତକୁ ଏକ ବେଦାନ୍ତ ମନ ଏବଂ ଏକ ମୁସଲମାନ ଶରୀରର ଆବଶ୍ଯ଼କତା ରହିଛି। ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରତିଛବିରେ ଥିଓସଫିଷ୍ଟ ଆନି ବେସାଣ୍ଟ ଏବଂ ହେନେରିଟା ମୁଲରଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ପ୍ରଥମେ ମ୍ୟୁଲର୍ ବେଲୁର ମଠକୁ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଚିକାଗୋ ସମ୍ମିଳନୀ ପରେ ବିବେକାନନ୍ଦ ସମଗ୍ର ଆମେରିକାରେ ବକ୍ତୃତା ଦେଇଥିଲେ। ଏହିସମୟରେ ସେ ଅନେକ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେତେକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ନକାରାତ୍ମକ ନିବନ୍ଧ ଲେଖିଥିଲେ। ଏଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତିତ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିବେକାନନ୍ଦ ଏହାକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେଇ କହିଥିଲେ, “ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯ ଯେ ଆପଣ ମିଶନାରୀମାନଙ୍କ ମୂର୍ଖତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ଯକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେଉଛନ୍ତି।”

ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ଯକୁ ସ୍ଥାୟୀ କରିବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଆମେରିକୀୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ୧୮୯୪ରେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ପ୍ରଥମ ବେଦାନ୍ତ ସୋସାଇଟି ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ପରେ, ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ତାଙ୍କର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅବସର ପାଇଁ ଥାଉଜେଣ୍ଡ
ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପାର୍କକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବାରଜଣ ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ବିବେକାନନ୍ଦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନର ସଙ୍କେତ ସ୍ୱରୂପ ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଏକ ବକ୍ତବ୍ଯ ସହିତ ତାଙ୍କର ଦୀକ୍ଷା ଦାନର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ଏହି ସ୍ମାରକୀ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିବେକାନନ୍ଦ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଧ୍ଯ।ତ୍ମିକ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ |

ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ବିବେକାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାରାନଗର ଏବଂ ଆଲାମ୍ ବଜାରରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆଶ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ। ୧୮୯୭ରେ ଆମେରିକାରୁ ଫେରିବା ପରେ ସେ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ। ସେ କୋଲକାତା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବେଲୁରକୁ ନୂତନ ମଠ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ବାଛିଥିଲେ। ମିଶନର ଲକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ହେଲା। ଏହା କେବଳ ବ୍ଯକ୍ତିଗତ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ ନା ଅନ୍ଯମାନଙ୍କ ସେବା ଉପରେ ବି ଧ୍ୟାନଦେବା ଉଚିତ?
ବିବେକାନନ୍ଦ ସେବାର ଏକ ମାର୍ଗ ବାଛିଥିଲେ। ସେ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ଯକୁ ପରିଭାଷିତ କରିଥିଲେ:(୧) ଭୌତିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ; (୨) କଳା ଏବଂ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା; ଏବଂ (୩) ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବେଦାନ୍ତ ବିଚାରର ପ୍ରସାର। ଆଜି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଶାଖା ରହିଛି। ଏହା ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯସେବା ଏବଂ ଆଧ୍ଯ।ତ୍ମିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ମାଧ୍ଯମରେ ମାନବତାର ସେବା ଜାରି ରଖିଛି।

ଆଶିଷ ଭଟନାଗରଙ୍କ ଏହି ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଚିତ୍ର ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଏବଂ ମିଶନର ମୁଖ୍ଯକାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ବେଲୁର ମଠକୁ ଦର୍ଶାଉଛି |

ତାଙ୍କ ବିବାହିତ ଭଉଣୀ ହ।ର।ମଣି ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ ପ୍ରଥମ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ନଥିଲା ଏବଂ ବିବେକାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁଦ୍ୱାରା ଗଭୀରଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତୀୟ ସମାଜକୁ ଦେଖି ଏହାକୁ “ନା ହିନ୍ଦୁ ନା ବେଦାନ୍ତୀନ, କେବଳ ‘ସ୍ପର୍ଶବାଦୀ ନୁହଁନ୍ତି” ବୋଲି କହିଥିଲେ-ମହିଳାମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଚଳିତ ବାଧା ଓ ଜାତିପ୍ରଥା ବ୍ଯବସ୍ଥାଜନିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ଏକ ସନ୍ଦର୍ଭ ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ସେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ଭାରତର ପବିତ୍ର ଭୂମି ପାଇଁ ନିଜକୁ ଗର୍ବିତ ମନେ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କୁ ସେ ଉଭୟ-ପୁରୁଣା ଏବଂ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ନେତାମାନଙ୍କୁ ତଥା ପାଶ୍ଚାତ୍ଯ ସଭ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ଯୁକ୍ତିବାଦଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। ପାଶ୍ଚାତ୍ଯରେ ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ।ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ଯମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ଭଉଣୀ ନିବେଦିତା (ମାର୍ଗାରେଟ୍ ନୋବେଲ୍), ଯାହାଙ୍କୁ ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ।

ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରତିଛବି ହେଉଛି ୧୮୯୮ମସିହାର ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୋସେଫିନ ମ୍ଯ।କଲିଓଡ, ଓଲିଆ ବୁଲ୍ ଏବଂ ଭଉଣୀ ନିବେଦିତାଙ୍କ ସହ ଫଟୋ।

ଜାହାଜରେ ଦୁଇ ଜଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକ ଭୀଷଣ ରାଗିଯାଇଥିଲେ ଓ ଏକ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର କଟୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାମୀଜୀ ଜଣଙ୍କର କଲର୍ ଧରି କହିଲେ, ‘ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଧର୍ମର ଅପମାନ କରିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାହାଜରୁ ଫିଙ୍ଗିଦେବି।’ ପରେ କଲିକତାରେ ଜଣେ ଶିଷ୍ଯଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା ବେଳେ ସେ ପଚାରିଲେ, ‘ଯଦି କେହି ଆପଣଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ କଣ କରିବେ?”
ବିବେକାନନ୍ଦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରକୃତରେ ଭଲ ପାଉଥିବା ବେଳେ, କେତେକ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ଯକଳାପ ତାଙ୍କୁ ହତାଶ କରିଥିଲା। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଦୃଢ଼ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦର ପିତା ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା।
ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଚିତ୍ରଟି ହେଉଛି ୧୮୮୫ ମସିହାର ଏକ ଫଟୋ ଯେଉଁଥିରେ ଯୁବ ବିବେକାନନ୍ଦ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି।

ନେତାଜୀ କହିଥିଲେ, “ସ୍ୱାମୀଜୀ ଜଣେ ଉତ୍ସାହି ପୁରୁଷ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ- ଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।ପରେ ସେ ଶକ୍ତି ଉପାସକ ଥିଲେ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତର ଏକ ବ୍ଯବହାରିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସତ୍ଯ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ମିଶି ଥିବା ଜଣେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ତରର ଯୋଗୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ମାନବତାର ନୈତିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ଥାନ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ଯଦି ସେ ଜୀବିତ ଥାଆନ୍ତେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ରହିଥାନ୍ତି। ବିବେକାନନ୍ଦ ଥରେ କହିଥିଲେ, “………………….ଆମର ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ନିଜ ଦେଶବାସୀ।”

ଏହି ପ୍ରତିଛବିରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଉତ୍ସ: ‘ସ୍ୱାମୀବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ’-ବିବେକବାଣୀ,

ବିବେକାନନ୍ଦ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନୁଶାସନ କାର୍ଯ୍ଯ କରିଆସିଛି। ଏକ ଯୁଗରେ ଏହି ଅନୁଶାସନ ତପସ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ ଥିଲା | ଅନ୍ଯ ଏକ ଯୁଗରେ ଏହା ଥିଲା ଈଶ୍ୱରୀୟ ପ୍ରେମ ଓ ଅନ୍ଯ ଏକ ଯୁଗରେ ଏହା ଥିଲା ଦର୍ଶନ ଏବଂ ତ୍ୟାଗ। ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଅନ୍ଯମାନଙ୍କର ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା (କର୍ମ-ଯୋଗ)କୁ ହିଁ ଅନୁଶାସନରୂପେ ବିବେକାନନ୍ଦ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଦୃଢ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ କାରଣ ଭାରତରେ ସମସ୍ତେ ତମସ୍ ଓ ଜଡ଼ତାମଧ୍ୟରେ ନିମଜ୍ଜିତ ଥିଲେ। ସେ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ, “ଉଠନ୍ତୁ, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ଯ ହାସଲ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ଅଟକି ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।”
ବ୍ଯକ୍ତିଗତ ଭାବେ ସେ ରହସ୍ଯବାଦ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କସହ ମିଳନ, ମା କାଳୀଙ୍କପ୍ରତି ଅମାପ ଭକ୍ତି, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତାମୟ କାର୍ଯ୍ଯ ଭଳି ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଥିଲେ।

ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରତିଛବି ହେଉଛି ୧୮୯୩ମସିହାର ଚିକାଗୋରୁ ତାଙ୍କର ଫଟୋ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି “ଏକ ଅସୀମ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର- ଗୁଣ ବହିର୍ଭୁତ ଓ ଚିନ୍ତା ବହିର୍ଭୁତ, ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି”।