சமஸ்கிருத வார்த்தையான ‘மத்’ (போதை தரும்) என்பதிலிருந்து உருவான மத்ஸரா, பொறாமை, காழ்ப்புணர்ச்சி மற்றும் சுயநலம் ஆகியவற்றைக் குறிக்கிறது.
புராணங்களின்படி, இந்திரனின் கவனக்குறைவினால் மத்ஸராசுரன் என்ற அசுரன் பிறந்தான். சிவனிடமிருந்து பெற்ற சக்திவாய்ந்த வரத்துடன், அந்த அசுரன் மூன்று உலகங்களிலும் பேரழிவை ஏற்படுத்தினான். அவனிடமிருந்து மூவுலகையும் காப்பாற்ற, கணேசர் வளைந்த தும்பிக்கை உடைய “வக்ரதுண்டராக” அவதாரம் எடுத்தார். அவர் மத்ஸராசுரனை வெற்றி பெற்றாலும்கூட, அவனை மன்னித்தருளினார்.

வக்ரதுண்டரின் தும்பிக்கை அறிவு, வலிமை மற்றும் நெகிழ்வுத் தன்மையைக் குறிக்கிறது. அதன் வடிவம், உபநிடதங்கள் உன்னதமான ஆன்மீக ஞானம் என்று விவரிக்கும் ஆதி ஒலியான “ஓம்” என்பதைப் பிரதிபலிக்கிறது.

மேலும், வக்ரதுண்டரின் சிம்ம வாகனம், நமது உள்ளார்ந்த தீய குணங்கள் தீவிரமாக எதிர்க்கப்பட வேண்டும் என்பதை நினைவூட்டுகிறது. கணேசரின் இந்த கம்பீரமான வடிவம், பெரிதும் விரும்பப்படும் “வக்ரதுண்ட மஹாகாய” என்ற துதியின் மூலம் இன்றும் பரவலாகப் போற்றப்படுகிறது.

சிவனின் வரத்தால் மத்ஸராசுரன் யாராலும் தடுக்க முடியாத சக்தியைப் பெற்றபோது, தத்தாத்திரேயர் ‘ஓம்’காரத்தின் மகிமையை தேவர்களிடம் வெளிப்படுத்தி, அவர்களை வக்ரதுண்டரின் (விநாயகரின்) உதவியைப் பெறுவதற்கு வழிநடத்தினார்.
மும்மூர்த்திகளின் (பிரம்மா, விஷ்ணு, சிவன்) வடிவமாகத் திகழும் தத்தாத்திரேயர், மூன்று தலைகளுடனும் ஆறு கைகளுடனும் சித்தரிக்கப் படுகிறார். இவர் வேதங்களின் வடிவான, நான்கு நாய்களுடனும், தெய்வீகப் பசுவான காமதேனுவுடனும் காட்சி தருகிறார். மும்மூர்த்திகள் தேவி அனுசூயாவின் கற்பை சோதிக்கும் விதமாக, ஆடையின்றித் தங்களுக்கு உணவளிக்க வேண்டும் என்று கோரினர். அவர்களைக் குழந்தைகளாக மாற்றிப் பாலூட்டியதன் மூலம், அவர்கள் ஒருசேர தனக்கு ஒரு மகனாகப் பிறக்க வேண்டும் என்ற வரத்தை தேவி அனுசுயா பெற்றதன் மூலம் அவதரித் தவர்தான் தத்தாத்ரேயர்.
எளிமையின் அடையாளமாக, மகாராஷ்டிரம், கர்நாடகம் மற்றும் ஆந்திரப் பகுதிகளில் போற்றப்படும் தத்தாத்திரேயர், நாத யோகிகள் மற்றும் விவேகானந்தருக்கு உத்வேகம் அளித்த வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க நூலான ‘அவதூதகீதை’யை அருளியவர் என்று கருதப்படுகிறார்.
இப்படம், இவ்விறைவனின் வடிவத்தை ராஜா ரவி வர்மா வரைந்த ஓவியமாகும்.

புராணங்கள் தத்துவங்களை விளக்கக் கதைகளைப் பயன்படுத்து கின்றன. ‘ஏகதந்தன்’ (Ekadanta) பற்றிய கதையும் அத்தகையதே. இதில் ‘ஏக’ என்பது மாயையையும், ‘தந்த’ என்பது பிரம்மத்தையும் (உண்மை) குறிக்கின்றன; இது அகங்காரத்தின் மீது உண்மை பெறும் வெற்றியைக் குறிப்பதாக அமைகிறது. “தான்” என்கிற மமதையின் வடிவமாகத் திகழ்ந்த மதாசுரன் என்ற அரக்கன் யாராலும் தன்னை வெல்ல முடியாதவனாக மாறியபோது, ஏகதந்தனை (விநாயகரை) வழிபடுமாறு சனத்குமார முனிவர் தேவர்களுக்கு அறிவுறுத்தினார். விநாயகரை நேரில் கண்டவுடனேயே மதாசுரன் உடனடியாகச் சரணடைந்தான்.
‘ஏகதந்தன்’ என்பதற்கு “ஒற்றைத் தந்தம் கொண்டவர்” என்றும் பொருள் உண்டு. வியாச முனிவர் சொல்லச் சொல்ல மகாபாரதத்தை எழுதும் போது, அதற்கான எழுதுகோலாகப் பயன்படுத்துவதற்காக விநாயகர் தனது ஒரு தந்தத்தை உடைத்துக் கொண்டார் என்பது பரவலாக நம்பப்படும் கதை.
இந்தச் சிறப்பான நிகழ்வு, இதனுடன் இணைக்கப் பட்டுள்ள கீதா பிரஸ் (Gita Press) படத்தில் சித்தரிக்கப்பட்டுள்ளது.

திரைப்படங்கள் பெரும்பாலும் நாரதரை “நாராயண, நாராயண” என்று கூறிக்கொண்டே , வீண்பேச்சு பேசும் ஒரு நாடோடியாகச் சித்தரித்தாலும், செவ்வியல் நூல்கள் அவரது ஆழ்ந்த ஞானத்தைப் போற்றுகின்றன. வால்மீகி முனிவர் இராமாயணம் இயற்றுவதற்கு நாரதரே உத்வேகம் அளித்ததாகப் பரவலாக அறியப்படுகிறது.

சாண்டோக்ய உபநிஷதத்தின்படி, பரந்த உலக அறிவில் தேர்ச்சி பெற்றிருந்த போதிலும், நாரதர் நிறைவடையாதவராக உணர்கிறார் — வெற்றி அமைதிக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காத, யதார்த்தமான ஒரு போராட்டம் இது. இதனால், அவர் சனத்குமாரரை அணுகுகிறார். அவர், வரையறுக்கப்பட்ட கற்றலைக் கடந்து எல்லையற்றதை (பூமாவை) உணர்வதற்கான படிப்படியான செயல்முறையை நாரதருக்கு கற்பிக்கிறார்.
சனத்குமாரர் (“நித்திய இளமை”) பிரம்மாவின் புத்தியிலிருந்து படைக்கப்பட்ட நான்கு புத்திரர்களில் ஒருவர். அவரது பூமா தத்துவம் புராணங்கள் முழுவதும், குறிப்பாக ஏகதந்தக் கதையில் எதிரொலிக்கிறது.
விரஜ்விஹாரியின் விக்கிமீடியா படம் இந்த நான்கு தெய்வீக இளைஞர்களையும் சித்தரிக்கிறது.

சிவன் ஆழ்ந்த பற்றற்ற தியானத்தில் மூழ்கியிருந்தபோது, தேவர்கள் பார்வதியின் உதவியை நாடினர். அவரது தியானத்தைக் கலைக்க பார்வதி ஒரு மயக்கும் வடிவத்தை மேற்கொண்டார். பின்னர் அந்த வடிவத்தைக் கைவிட்டபோது, அது தீய குணங்களின் அரசனான ‘மோகாசுரன்’ (மயக்கம் அல்லது மோகம்) என்ற உருவமாக மாறியது.
சூரியனிடமிருந்து பெரும் சக்தியைப் பெற்ற மோகாசுரன் அளவிலா அழிவை ஏற்படுத்தினான். அப்போது சூரியன் தேவர்களுக்கு விநாயகரை வழிபடுமாறு அறிவுறுத்தினார். ‘மஹோதரன்’ எனும் வடிவத்தில் தோன்றிய விநாயகர் அந்த அசுரனை அணுகியவுடனேயே, அவன் உடனடியாக அவரிடம் சரணடைந்தான்.
இப்படத்தில் காட்டப்பட்டுள்ளவாறு, மஹோதரனின் பெரிய வயிறு முழுப் பிரபஞ்சத்தையும் தன்னுள் அடக்கியிருப்பதைக் குறிக்கிறது. அவர் நன்மை மற்றும் தீமை ஆகிய இருவிதமான அனுபவங்களையும் முழுமையான சமநிலையுடன் உள்வாங்கிக் கொள்கிறார். அவரை வழிபடுவதன் மூலம் நாமும் அத்தகைய மனச் சமநிலையை அடைய முயல்கிறோம்.

குபேரன் கைலாசத்திற்குச் சென்றபோது, பார்வதியின் மீது அவன் கொண்டிருந்த காமப் பார்வை அவளுக்குக் கோபத்தை ஏற்படுத்தியது. அதன் விளைவாக குபேரனுக்குள் ஏற்பட்ட அச்சமூட்டும் ஆற்றல், லோபாசுரன் என்ற அசுரனாக வெளிப்பட்டது.

சுக்ராச்சாரியரிடம் பயிற்சி பெற்ற பிறகு, லோபாசுரன் மூன்று உலகங்களையும் வென்றான். ரிஷி ரைபியரின் அறிவுரைப்படி, தேவர்கள் கஜானனரை அழைத்தனர். அவரை கண்ட நொடியே, குற்ற உணர்வால் தூண்டப்பட்ட, லோபாசுரன் உடனடியாகச் சரணடைந்தான். தன்னை உணர்வது காமத்தை வெல்லும் என்பதை இது போதிக்கிறது. கஜானனின் யானைத் தலை, இந்தப் பயணத்திற்குத் தேவையான பொறுமை, நுணுக்கம் மற்றும் வலிமையைக் குறிக்கிறது.
(குறிப்பு: காமனா [விருப்பம்], த்ரிஷ்ணா [ஆசை], மற்றும் அபிலாஷா [பேராசை] போன்ற சொற்கள் சில சமயங்களில் லோபம் என்ற சொல்லுக்கு ஒத்த சொற்களாகப் பயன்படுத்தப்பட்டாலும், அவை மிகவும் நேர்மறையான அர்த்தங்களைக் கொண்டுள்ளன.)

அமிர்தத்தைப் பெறுவதற்காகப் பாற்கடல் கடையப்பட்டபோது, அசுரர்களின் கவனத்தைத் திசைதிருப்ப விஷ்ணு ‘மோகினி’ எனும் மயக்கும் வடிவத்தை மேற்கொண்டார். அமிர்தம் பெறப்பட்ட பிறகு, மோகினியின் மீது சிவபெருமானுக்கு ஆழ்ந்த ஈர்ப்பு ஏற்பட்டது. விஷ்ணு திடீரெனத் தனது சுய வடிவத்திற்கு மாறியதால் ஏற்பட்ட ஏமாற்றமும் கோபமும், ‘குரோதாசுரன்’ என்ற அசுரனின் பிறப்புக்குக் காரணமாக அமைந்தன. சுக்ராச்சாரியாரின் வழிகாட்டு தலுடன் குரோதாசுரன் மூவுலகையும் தன் வசப்படுத்தினான். உலகின் அனைத்துக் கோபத்தையும் உட்கொண்டு செரிக்கும் ஆற்றல் கொண்ட பெருவயிறு படைத்த ‘லம்போதரனாக’ விநாயகர் அவதரித்த பின்னரே அமைதி நிலைநாட்டப்பட்டது.
இதில் சுவாரஸ்யம் என்னவெனில், சிவனுக்கும் மோகினிக்கும் இடையிலான உறவு குறித்து முற்றிலும் மாறுபட்ட மற்றொரு மரபும் நிலவுகிறது. அந்த மரபின்படி, அவர்களின் இணைவின் மூலம் தெய்வீகத் தன்மைகொண்ட ஐயப்பன் (சாஸ்தா) தோன்றுகிறார்; ஒரே தெய்வங்களை மையமாகக் கொண்டு வெவ்வேறு பிராந்திய மரபுகள் எவ்வளவு மாறுபட்ட கதைகளை உருவாக்கக்கூடும் என்பதற்கு இது ஒரு சான்றாக அமைகிறது.

ஜலந்தரனின் மனைவி பிருந்தா கற்புடையவளாக இருக்கும் வரை அவனை யாராலும் வெல்ல முடியவில்லை. எனவே, விஷ்ணு ஜலந்தரனின் தோற்றம் எடுத்து பிருந்தாவை ஏமாற்றினார். இவர்களின் சங்கமத்திலிருந்து காமாசுரன் பிறந்தான்.
பின்னர் உண்மை அறிந்த பிருந்தா, விஷ்ணுவை உயிரற்ற கல்லாக மாறும்படி சபித்தாள். அப்படித்தான் சாலிகிராமம் விஷ்ணுவாக வணங்கப்படுகிறது. அவளது குணத்தால் கவரப்பட்ட விஷ்ணு, பிருந்தாவை துளசி செடியாக வணங்கும்படி ஆசீர்வதித்தார்.
காமாசுரன் பிரபஞ்சம் முழுவதும் பேரழிவை ஏற்படுத்தினான். அத்தகைய வலிமைமிக்க சவாலுக்கு ஒரு வீரியம் வாய்ந்த சக்தி தேவைப்பட்டது.
அசுரனை அடக்க விநாயகர் மயில் மீது ஏறி விகடனாக அவதாரம் எடுத்தார். மற்றவர்கள் கவனிக்கும்படியாக, தன்னை அழகுபடுத்திக் கொண்டு, பெருமையை வெளிக்காட்டிக் கொள்ளும் தன்மைக்கு ஏற்ற பறவையாக இங்கு மயில் சித்தரிக்கப்படுகிறது. அதன் மீதமர்ந்து விகடன் என்னும் விநாயகர், அகந்தையை அடக்கி, ஆசையைக் கட்டுப்படுத்த முடியும் என்பதை உணர்த்துகிறார். விநாயகரின் சகோதரன் கார்த்தி கேயனின் வாகனமும் மயில்தான்.
விக்கிமீடியா படம் கலிங்கப் பகுதியிலிருந்த (700 CE) கார்த்திகேயனின் சிற்பத்தைக் காட்டுகிறது.

ஒருமுறை தேவி பார்வதி மிகுந்த மகிழ்ச்சியில் உரக்கச் சிரித்தாள். அந்தச் சிரிப்பிலிருந்து ஒரு அழகான சிறுவன் தோன்றினான். தன் படைப்பின் மீது அவளுக்கே ஒருவிதமான பற்றுதல் ஏற்பட்டது. எனவே, ‘மமா’ (அதாவது ‘என்னுடையது’ அல்லது உரிமை பாராட்டுதல்) என்ற சொல்லின் அடிப்படையில் அவன் ‘மமாசுரன்’ என்று அழைக்கப்பட்டான்.
சம்பராசுரன் (மாயாஜால சக்திகள் கொண்டவன்) அவனைத் தீய வழிகளுக்கும் அதீத இன்பங்களுக்கும் இழுத்துச் செல்லும் வரை, மமாசுரன் அறநெறி தவறாத ஒருவனாகவே இருந்தான். அவனது செயலால் தேவர்கள் அச்சமடைந்தனர்; இறுதியில் விக்நராஜன் அவனை அடக் கினார். இதிலிருந்து நாம் பெறும் பாடம் ஆழமானது: ஆரோக்கிய மற்ற பற்றுதல்களின் வலையில் நாம் எளிதில் சிக்கிக் கொள்ளக்கூடும், அதுவே நம் வாழ்வில் பெரும் தடையாக அமையலாம். விக்நராஜனை வழிபடுவது இத்தகைய தடைகளை நீக்க உதவும்.

ஆதிசேஷன் என்பது பிரபஞ்சப் பெருங்கடலில் மிதக்கும் ஆயிரம் தலைகொண்ட ஒரு பிரம்மாண்டமான நாகம் ஆகும். இது விஷ்ணு பகவானுக்கு ஓய்விடமாக விளங்குகிறது. தனது சிரங்களால் பிரபஞ்சத்தைத் தாங்குவதன் மூலம், ஆதிசேஷன், பிரபஞ்ச நிலைத்தன்மையின் உன்னதமான சின்னமாக விளங்குகிறார்.
கணேசர் விக்னராஜனாக அவதாரம் எடுத்து சேஷநாகத்தின் மீதமர்ந்து வலம் வருகிறார். தடைகளை வெல்வதில் அவரது ஆற்றல் வலுவான அடித்தளங்களில் வேரூன்றியுள்ளது என்பதை இது குறிக்கிறது. பிரபஞ்சத்திற்கு ஆதிசேஷன் வழங்கும் நிலைத்தன்மையைப் போலவே இதுவும் உள்ளது.
உத்பால் கிருஷ்ணா எடுத்த விக்கிமீடியா புகைப்படம், மகாராஷ்டிராவில் உள்ள அஷ்டவிநாயகர் கோயில்களில் ஒன்றான, புனே அருகே ஓசரில் அமைந்துள்ள விக்னராஜர் கோயிலைக் காட்டுகிறது.

ஒருமுறை பிரம்மா சூரியனை உலகின் அதிபதியாக நியமித்தார். அந்த அதிகாரத்தால் ஏற்பட்ட செருக்கினால், சூரியன் தன்னைத்தான் பிரபஞ் சத்தின் முழுமையான தலைவன் என்று கருதத் தொடங்கினான். அப்படிப்பட்ட ஆணவ எண்ணத்தில் இருந்தபோது அவனுக்குத் தும்மல் வர, அதிலிருந்து ‘அகங்காரசுரன்’ என்ற அசுரன் தோன்றினான். ‘தூம்ரவர்ணன்’ அவனைத் தோற்கடிக்கும் வரை அந்த அசுரன் பெரும் அழிவை ஏற்படுத்தி வந்தான். ‘தூம்ரவர்ணன்’ என்றால் ‘புகை நிறம் கொண்டவன்’ என்று பொருள்; இது விநாயகர் எதிர்கொள்ளும் தீய குணத்தின் தன்மையை உணர்த்துகிறது. புகை எவ்வாறு சுடரை மறைக்கிறதோ, அதுபோலவே ஆணவமும் தெளிவான பார்வையை மறைத்துவிடுகிறது. புகையால் மறைக்கப்பட்ட அந்தச் சுடர், முழுமையாகத் தெரியாமலே தொடர்ந்து எரிந்து கொண்டிருக்கிறது.

விநாயகரின் வாகனமான ‘மூஷிகராஜன்’ (எலி) உருவான விதம் குறித்துப் பல கதைகள் வழக்கில் உள்ளன; இவை பக்தர்களிடையே அவருக்குள்ள அளப்பரிய செல்வாக்கைப் பறைசாற்றுகின்றன.
இவற்றில் மிகவும் பரவலாக அறியப்படும் கதை, ‘க்ரௌஞ்சன்’ எனும் கந்தர்வனைப் பற்றியது. சாபத்தின் காரணமாகப் பெரும் எலியாக மாறிய அவன், விவசாயிகளின் பயிர்களை நாசம் செய்தான்; பின்னர் விநாயகர் அவனை அடக்கித் தன் வசப்படுத்தினார்.
‘முத்கல புராணம்’ மற்றொரு கதையை விவரிக்கிறது: கஜமுகாசுரன் எனும் யானை முகம்கொண்ட அசுரன், சிவபெருமானின் அருளால் யாராலும் வெல்ல முடியாத சக்தியைப் பெற்றிருந்தான். சாதாரண ஆயுதங்களால் அவனை வீழ்த்த முடியாத நிலையில், மகாபாரதத்தை எழுதப் பயன்படுத்திய தனது உடைந்த தந்தத்தையே ஒரு ஈட்டியாகக் கொண்டு விநாயகர் அவனுடன் போரிட்டார். தோல்வியுற்ற அசுரன் தப்பிப்பதற்காக ஒரு சிறிய எலியாக உருமாறினான். விநாயகர் அவனைப் பிடித்தபோதிலும், அவன் மீது கருணை கொண்டு அவனைக் கொல்லாமல், தனது வாகனமாக ஏற்றுக்கொண்டார்.
இத்தகைய பல்வேறு புராணக் கதைகள், ஆணவத்தை வென்று அதனை வாழ்நாள் முழுவதுமான பக்தியாக மாற்றும் விநாயகரின் வல்லமையை மிகச் சிறப்பாக வெளிப்படுத்துகின்றன.