ভগৱান শিৱৰ পৰা লাভ কৰা বৰৰ (আশীৰ্বাদৰ) শক্তিত যেতিয়া মৎসৰাসুৰ অতি শক্তিশালী হৈ উঠিল আৰু দেৱতাসকলৰ বাবে তেওঁক পৰাস্ত কৰাটো কঠিন হৈ পৰিল, তেতিয়া ভগৱান দত্তাত্ৰেয়ই ‘ওঁ’ৰ মহাশক্তিৰ কথা দেৱতাসকলক বুজাই দিলে আৰু বক্ৰতুণ্ডৰ শৰণ ল’বলৈ তেওঁলোকক পথ দেখুৱালে।
ভগৱান দত্তাত্ৰেয় ত্ৰিমূৰ্তি—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ (শিৱ)—ৰ ঐক্যৰ প্ৰতীক। সেয়েহে তেওঁক সাধাৰণতে তিনিটা মূৰ আৰু ছখন হাত থকা ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁৰ সৈতে থাকে চাৰিটা কুকুৰ, যিবোৰে চাৰিখন বেদৰ প্ৰতীক বহন কৰে, আৰু কামধেনু, সেই পৱিত্ৰ গাই গৰু, যাক ঐশ্বৰিক প্ৰাচুৰ্য আৰু মাতৃস্নেহৰ প্ৰতীক হিচাপে মান্য কৰা হয়।
পৌৰাণিক পৰম্পৰা অনুসৰি, এবাৰ ত্ৰিমূৰ্তিয়ে দেৱী অনসূয়াৰ সতীত্ব আৰু পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ পৰীক্ষা ল’বলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। তেওঁলোকে এনে এক কঠিন চৰ্ত ৰাখিছিল, যাৰ দ্বাৰা অনসূয়াৰ সতীত্ব পৰীক্ষিত হ’ব। নিজৰ তপস্যা আৰু পতি-ভক্তিৰ মহাশক্তিৰে দেৱী অনসূয়াই ত্ৰিমূৰ্তিক শিশুৰূপে পৰিণত কৰি তেওঁলোকক স্নেহেৰে সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰিলে। দেৱীৰ এই অতুলনীয় সতীত্ব আৰু ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ ত্ৰিমূৰ্তিয়ে তেওঁক বৰদান দিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিলে। তেতিয়া দেৱী অনসূয়াই তেওঁলোক যেন তেওঁৰ পুত্ৰৰূপে জন্মগ্ৰহণ কৰে, সেই বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত ভগৱান দত্তাত্ৰেয়ক সৰলতা, ত্যাগ আৰু আধ্যাত্মিক জ্ঞানৰ প্ৰতীক হিচাপে গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ আৰু উপাসনা কৰা হয়। তেওঁৰ সৈতে জড়িত ‘অৱধূত গীতা’ এক প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আধ্যাত্মিক গ্ৰন্থ, যিয়ে নাথ যোগীসকলৰ লগতে পৰৱৰ্তী কালত স্বামী বিবেকানন্দকো গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
ইয়াত দত্তাত্ৰেয়ৰ যি ৰূপটো দেখুওৱা হৈছে, সেই ছবিখন বিখ্যাত ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী ৰজা ৰবি বৰ্মাৰ অংকন।
ভগৱান শিৱৰ পৰা লাভ কৰা বৰৰ (আশীৰ্বাদৰ) শক্তিত যেতিয়া মৎসৰাসুৰ অতি শক্তিশালী হৈ উঠিল আৰু দেৱতাসকলৰ বাবে তেওঁক পৰাস্ত কৰাটো কঠিন হৈ পৰিল, তেতিয়া ভগৱান দত্তাত্ৰেয়ই ‘ওঁ’ৰ মহাশক্তিৰ কথা দেৱতাসকলক বুজাই দিলে আৰু বক্ৰতুণ্ডৰ শৰণ ল’বলৈ তেওঁলোকক পথ দেখুৱালে।
ভগৱান দত্তাত্ৰেয় ত্ৰিমূৰ্তি—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ (শিৱ)—ৰ ঐক্যৰ প্ৰতীক। সেয়েহে তেওঁক সাধাৰণতে তিনিটা মূৰ আৰু ছখন হাত থকা ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁৰ সৈতে থাকে চাৰিটা কুকুৰ, যিবোৰে চাৰিখন বেদৰ প্ৰতীক বহন কৰে, আৰু কামধেনু, সেই পৱিত্ৰ গাই গৰু, যাক ঐশ্বৰিক প্ৰাচুৰ্য আৰু মাতৃস্নেহৰ প্ৰতীক হিচাপে মান্য কৰা হয়।
পৌৰাণিক পৰম্পৰা অনুসৰি, এবাৰ ত্ৰিমূৰ্তিয়ে দেৱী অনসূয়াৰ সতীত্ব আৰু পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ পৰীক্ষা ল’বলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। তেওঁলোকে এনে এক কঠিন চৰ্ত ৰাখিছিল, যাৰ দ্বাৰা অনসূয়াৰ সতীত্ব পৰীক্ষিত হ’ব। নিজৰ তপস্যা আৰু পতি-ভক্তিৰ মহাশক্তিৰে দেৱী অনসূয়াই ত্ৰিমূৰ্তিক শিশুৰূপে পৰিণত কৰি তেওঁলোকক স্নেহেৰে সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰিলে। দেৱীৰ এই অতুলনীয় সতীত্ব আৰু ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ ত্ৰিমূৰ্তিয়ে তেওঁক বৰদান দিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিলে। তেতিয়া দেৱী অনসূয়াই তেওঁলোক যেন তেওঁৰ পুত্ৰৰূপে জন্মগ্ৰহণ কৰে, সেই বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত ভগৱান দত্তাত্ৰেয়ক সৰলতা, ত্যাগ আৰু আধ্যাত্মিক জ্ঞানৰ প্ৰতীক হিচাপে গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ আৰু উপাসনা কৰা হয়। তেওঁৰ সৈতে জড়িত ‘অৱধূত গীতা’ এক প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আধ্যাত্মিক গ্ৰন্থ, যিয়ে নাথ যোগীসকলৰ লগতে পৰৱৰ্তী কালত স্বামী বিবেকানন্দকো গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
ইয়াত দত্তাত্ৰেয়ৰ যি ৰূপটো দেখুওৱা হৈছে, সেই ছবিখন বিখ্যাত ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী ৰজা ৰবি বৰ্মাৰ অংকন।
