വേദാന്തം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ദിവ്യമാണെന്നാണ്. ശുദ്ധം, പൂർണ്ണം, ശാശ്വത സ്വാതന്ത്ര്യം. നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വത്വമായ ആത്മാവ് ബ്രഹ്മവുമായി -സാർവത്രിക ബോധവുമായി- ഒന്നാണ്. നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ മറയ്ക്കുന്ന മൂടുപടമാണ് മായ. ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെയും അത് മറയ്ക്കുന്നു. വൈദിക സാഹിത്യത്തിൽ ഭൗതിക ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്ന സാർവത്രിക ഭരണാധികാരിയാണ് വരുണൻ. മായ അല്ലെങ്കിൽ പ്രാപഞ്ചിക മിഥ്യാ/ മാന്ത്രികതയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന സൃഷ്ടി ശക്തി. അതിനാൽ അദ്ദേഹം മായിൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു- മായയുടെ മേൽ ആധിപത്യം വഹിക്കുന്ന പ്രഭു.

സാംഖ്യയിലും, യോഗ ദർശനങ്ങളിലും, പുരുഷൻ എന്നത് ശുദ്ധവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ ബോധത്തെ – ആത്മാവിനെ – കുറിക്കുന്നു. പ്രകൃതി എന്നത് ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തെ – പ്രകൃതിയെ – സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. ഇതേ ആശയം നമുക്ക് പരിചിതമായ പിൽക്കാല ശിവ-ശക്തി സങ്കൽപ്പത്തിലും കാണാം.വേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, പരമാത്മാവ് “അനേകമാകണം” എന്ന ആഗ്രഹത്താലാണ് ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ പ്രപഞ്ചം പരമാത്മാവിന്റെ ‘പരിണാമം’ ആണ്. ഇന്ദ്രൻ പരമാത്മാവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വരുണൻ എന്നത് “അ-സത്” ആണ് – അതായത് ഭൗതിക പ്രപഞ്ചം.ഇത് ഏകദേശം പുരുഷ-പ്രകൃതി തത്ത്വങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ്. വരുണൻ തന്റെ മായാശക്തി കൊണ്ട് പരമാത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ സൃഷ്ടിയുടെ പോസിറ്റീവ് വശവും, വരുണൻ അതിന്റെ വിപരീത വശവും ആണ്. പ്രപഞ്ചത്തെ സന്തുലിതമായി നിലനിർത്താൻ ഇവർ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.വേദങ്ങളിൽ ഇന്ദ്ര-വരുണ സംയുക്ത സൂക്തങ്ങളിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. വേദങ്ങളിൽ വരുണനെ അസുരൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതിനർത്ഥം “ശക്തിയുള്ളവൻ” എന്നാണ്. അതിനാൽ വരുണനെ ഒരു നെഗറ്റീവ് തത്ത്വമായി പരുക്കനായി കാണാം. പിൽക്കാല പുരാണങ്ങളിൽ ‘അസുരർ’ എന്ന വാക്കിന് നെഗറ്റീവ് അർത്ഥമാണ് വന്നത്.

“ഋതം” എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ സ്വാഭാവിക താളം എന്നാണ്. ‘ചലിക്കുക’ എന്ന അർത്ഥമുള്ള ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.വരുണൻ ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സംരക്ഷകനാണ്. പ്രപഞ്ചത്തെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന നിയമമായ, അതായത് ഋതത്തെ അദ്ദേഹം നിലനിർത്തുന്നു. ‘ധർമ്മം’ എന്നത് ‘താങ്ങുക അല്ലെങ്കിൽ പിന്തുണയ്ക്കുക’ എന്ന അർത്ഥമുള്ള ധാതുവിൽ നിന്നാണ് വന്നത്. ഏകദേശം പറഞ്ഞാൽ ജീവിതത്തെ നിലനിർത്തുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ ഋതത്തെ നിലനിർത്തുന്ന നിയമമാണ് ധർമ്മം. ധർമ്മത്തിനോ, ഋതത്തിനോ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ തുല്യമായ വാക്കില്ല. ‘ഋതം’ എന്ന ആശയം ഇന്ന് ‘ഋതു’ അഥവാ കാലാവസ്ഥ എന്ന വാക്കിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.

ഈ ഉദ്ധരണി അഥർവേദത്തിലെ നാലാമത്തെ പുസ്തകത്തിലെ 16-ാമത്തെ സൂക്തത്തിൽ നിന്ന് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയതാണ്.ഋഗ്വേദത്തിലെ വരുണ സൂക്തങ്ങളിൽ കൊല, വഞ്ചന മുതലായ പ്രവൃത്തികൾക്ക് കർശനമായ വിലക്കുകളുണ്ട്. നീതിയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്നേഹം കാരണം, ഇന്ദ്രനല്ല വരുണനാണ് ഋഗ്വേദത്തിൽ രാജാവ് അല്ലെങ്കിൽ ‘സാമ്രാട്ട്’ ആയി ഉയർത്തിപ്പിടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. വൈദിക രാജത്വത്തിനുള്ള മാതൃകയും അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹം കരുണയുള്ളവൻ കൂടിയാണ്. ബ്രാഹ്മണ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വരുണപ്രഘാസയജ്ഞത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനും വരുണന്റെ കുരുക്കിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും അതിൽ ബാർലി അർപ്പിക്കുന്നു. ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള കൃഷി ചെയ്ത ധാന്യങ്ങളിൽ ഒന്നായ ബാർലിയുടെ ഉപയോഗം, വരുണ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പുരാതനത്വത്തിന് തെളിവാണ്.യജുർവേദം അദ്ദേഹത്തെ ധാർമ്മിക ലോകത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം പാശം അഥവാ കുരുക്ക് കൈവശം വയ്ക്കുന്നു. പിൽക്കാല കഥകളിൽ, ജനങ്ങളെ വിധിക്കുകയും കുരുക്ക് കൈവശം വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് യമനോ മരണദേവനോ ആണ്.

വിക്കിമീഡിയയിലെ ഈ ചിത്രം കയ്യിൽ കുറുക്കനും, ഒരു അരയന്നവുമായി ഉള്ള വരുണന്റെ ഒരു ശിൽപം കാണിക്കുന്നു. (6-8 CE)

തൈത്രേയോപനിഷത്തിലെ പഞ്ചകോശത്തിന്റെ ആശയം മനുഷ്യന്റെ അസ്തിത്വത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു.
അത് മനുഷ്യനെ മനശാസ്ത്രപരമായ 5 തലങ്ങളിൽ നിർവചിക്കുന്നു. അന്നമയ കോശം (ഭൗതികശരീരം)
പ്രാണമയ കോശം (ഊർജ്ജ മണ്ഡലം)
മനോമയ കോശം (മാനസിക തലം)
വിജ്ഞാനമയ കോശം (ബുദ്ധി/വിവേകശരീരം)
ആനന്ദമയി കോശം (ആത്മാവ് അഥവാ പരമാനന്ദം)
ഉപനിഷത്തുകളിൽ ഇന്ദ്രനെ ജീവാത്മാവായും, വരുണനെ ജീവപ്രകൃതിയുമായി ബന്ധപെടുത്തിയിക്കുന്നു
ഇവ രണ്ടും ബ്രഹ്മൻ അഥവാ പരമാത്മാവിന് സമാനമാണ്. വൈദിക ദേവതകളെ ബ്രഹ്മൻ ഉൾകൊള്ളുന്നു. എങ്ങിനെ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, പുനർജനി എന്നിവ ബ്രഹ്മനുമായി ബന്ധപെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും, എങ്ങിനെ ഒരുവൻ ആത്മനും, ബ്രഹ്മനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കുന്നുവെന്നതിലേക്കും ഉപനിഷത്തുകളുടെ ശ്രദ്ധ തിരിയുന്നു.
അങ്ങിനെ വൈദിക ദേവഗണങ്ങളെ ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു- മഹേശ്വരന്മാരായി കാണുകയും – യോഗ, കർമ്മം, ഭക്തി എന്നിവയുടെ ആവിർഭാവവും കാണുന്നു. വൈദിക ദേവഗണങ്ങൾക്ക് പിന്നിലുള്ള തത്വങ്ങൾ മറ്റൊരു ചട്ടകൂടിനുള്ളിൽ തുടരുന്നു.

പഞ്ചകോശ മാതൃകയെ ആധാരമാക്കിയ ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ പുറംചട്ടയാണ് ഈ ചിത്രത്തിൽ.

വേദങ്ങളിലും, ബ്രാഹ്മണങ്ങളിലും പ്രപഞ്ച ജലവുമായി വരുണന് വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. വൈദിക ദേവത അപാ, പ്രപഞ്ചോൽപത്തിയിലെ ആദിമ ദ്രവ്യം, പ്രപഞ്ചരൂപം (വിരാജ് അഥവ പരമമായ പ്രഭ) എന്നിവയുമായും വരുണന് ബന്ധമുണ്ട്. അതിനാൽ അദ്ദേഹം സലിലേശ്വരൻ അഥവാ ജലത്തിന്റെ നാഥൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യൻ അസ്തമയത്തിന് ശേഷം വിശ്രമിക്കുന്ന പ്രപഞ്ച ജലം വരുണനായിരുന്നു.
മനുസ്മൃതി അനുസരിച്ച് സർവേശ്വരൻ (നരൻ) തന്റെ ആദ്യത്തെ സൃഷ്‌ടിയായ പ്രപഞ്ച ജലത്തിൽ ശയിച്ചു (അയന). നാരായണൻ എന്ന സർവേശ്വരൻ പ്രപഞ്ചജലത്തിൽ ശയിക്കുന്നു.
മറ്റൊരു ശബ്ദോൽപത്തിയിൽ മനുഷൃന്റെ(നരൻ) അഭയം(അയന) മായി നാരായണനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
ഭാരതത്തിലെ പല മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിലും ശയന രൂപിയായ വിഷ്ണുവിനെ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വേദങ്ങളിൽ ഉള്ള പ്രാപഞ്ചിക ക്രമത്തിന്റെ നാഥൻ എന്നുള്ള വരുണന്റെ ഭാഗം പിൽക്കാല ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വിഷ്ണുവായി മാറി. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പരിപാലകനായ മഹാവിഷ്ണു ധർമ്മം പുനസ്ഥാപിക്കാനായി ഭൂമിയിൽ അവതാരമെടുക്കുകയും, രാമാവതാരത്തിലും, കൃഷ്ണാവതാരത്തിലും നേതൃസ്ഥാനത്തിന്റെ മാതൃകയായി വർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശയിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ ശ്രീരംഗനാഥ സ്വാമിയായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്ന ശ്രീരംഗത്തെ പ്രശസ്ത ക്ഷേത്രമാണ് ഈ ചിത്രത്തിൽ

ഭഗവദ് ഗീത 10.29 ലെ
അനന്തശ്ചാസ്മി നാഗാനാം വരുണോ യാദസാമഹം |പിതൃണാമര്യമാ ചാസ്മി യമഃ സംയമതാമഹമ് ||
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ കൃഷ്ണൻ തന്റെ ദിവ്യമായ സാനിധ്യം ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ . മണ്ഡലങ്ങളിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ജീവികളിൽ എങ്ങിനെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കി തരുന്നു. വരുണനെ ജലാശയങ്ങളുടെ പരമാധികാരിയായി വാഴ്ത്തുന്നു. പക്ഷേ ഭഗവദ്ഗീതയുടെ കാലത്ത് വരുണന്റെ വൈദിക സവിശേഷതകൾ ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയും അത് മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
പുരാണങ്ങളിൽ ഭൗമിക ജലാശയങ്ങളുടെ അധിപനെ ഒരു മുതലയുടെ പുറത്ത് യാത്ര ചെയ്യുന്നതായി ആണ് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. രാമായണത്തിൽ രാമൻ വാനര പടയെ തടുത്തിരുന്ന സമുദ്രത്തെ അഗ്നിക്കിരയാക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. ഭയപ്പെട്ടുപോയ സമുദ്രത്തിന്റെ ദേവൻ രാമനോട് പാലം പണിയുന്നതിനായി ദൈവികമായി പരിശീലനം സിദ്ധിച്ച നളന്റെ സഹായം ആവശ്യപെടുവാൻ അഭ്യർഥിച്ചു. സമുദ്ര ദേവൻ സാഗരൻ എന്നും സലിലൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു . ഇത് വരുണനെ പരമാർശിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കാം. വരുണൻ മുതലപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിനു കടപ്പാട്: Britannica.com

തന്റെ വൈദിക സവിശേഷതകൾക്ക് പുറമേ യജുർ വേദത്തിൽ വരുണനെ സസ്യങ്ങളുപയോഗിച്ച് ചികിൽസിക്കുന്ന അനുകമ്പയുള്ള വൈദ്യന്മാരുടെ ദേവനായാണ് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ആയുർവേദത്തിൽ അദ്ദേഹം ജലത്തിന്റെ നാഥനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലുള്ള വരുണ സസ്യം (തൃണകാന്തക & മരുത് ശാസ്തീയ നാമം crataeva nurvala) മൂത്രാശയ രോഗങ്ങൾ, വൃക്കയിലുണ്ടാവുന്ന കല്ലുകൾ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ഗ്രന്ഥിയുടെ അസുഖം മുതലായവയുടെ പ്രകൃതി ചികിൽസക്ക് ഉപയോഗിക്കുന് planetayurveda.com ൽ നിന്നുള്ള വരുണ സസ്യമാണ് ചിത്രത്തിൽ

മഹാഭാരതത്തിൽ വരുണനെ ജലത്തിന്റെ അധിപനായും, അദിതയുടെ മകനായും, പടിഞ്ഞാറിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായും (ദിക്പാലൻ) ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യ വരുണിയോടൊപ്പം വെള്ളത്തിനടിയിൽ മനോഹരമായ ഒരു കൊട്ടാരത്തിലാണ് വരുണൻ താമസിക്കുന്നത്.
പാണ്ഡവർക്ക് വനപ്രദേശമായ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥം അനുവദിക്കുമ്പോൾ, തലസ്ഥാനമായി ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി അവർ ആ പ്രദേശം കത്തിക്കാനായി ഒരുങ്ങുന്നു. തൻ്റെ സുഹൃത്ത് തക്ഷകൻ (നാഗ രാജാവ്) കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതിനാൽ ഇന്ദ്രൻ ഈ അഗ്നി തടയുവാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. തീയണയ്ക്കാൻ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ആയുധത്തിനായി അർജുനൻ അഗ്നിയോട് (അഗ്നിദേവൻ) പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അർജുനന് ഒരിക്കലും കാലിയാവാത്ത ആവനാഴിയോടു കൂടി സ്വർഗ്ഗീയ വില്ലായ ഗാണ്ഡീവം നൽകാൻ അഗ്നി വരുണനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
ഇതിഹാസ പുരാണങ്ങൾ ഇന്ദ്രനെയും വരുണനെയും ശക്തരായ യോദ്ധാക്കളായി ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും മറ്റുള്ളവർ പതിവായി പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതായി കാണാം. ഡൽഹിയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വാസസ്ഥലമാണ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ (ദില്ലി) തലസ്ഥാനത്തിന് വരുണനുമായ ബന്ധമുണ്ട്!

AKS.9955ന്റെ ഈ വിക്കിമീഡിയ ചിത്രത്തിൽ 8ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കർണാടകയിൽ നിന്നുള്ള ബസാൾട്ട് (കൃഷ്ണശില) പ്രതിമയിൽ വരുണനെ, ഭാര്യ വരുണിയോടൊപ്പം കാണാം.

ചാന്ദ്രമാസമായ “ചേത്”ന്റെ (ചൈത്രമാസം) ആദ്യ ദിനം സിന്ധി സമൂഹം “ചേത്-ഇ-ചാന്ദ്” എന്ന പേരിൽ പുതുവർഷം ആഘോഷിക്കുന്നു. സിന്ധികളുടെ രക്ഷാധികാരിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഝുലെലാൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉദേരോലാലിന്റെ ജനനത്തെ ഇത് അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു.
ഈ ദിവസം ആളുകൾ ജീവന്റെ ആധാരമായ വെള്ളത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. ഝുലെലാൽ വരുണനെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. കൊങ്കൺ പ്രദേശത്തെ “കോലി”കൾ (മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ) കാലവർഷത്തിന്റെ അവസാനവും, മത്സ്യബന്ധനത്തിനായി കടൽ വീണ്ടും തുറക്കുന്നതും, അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ശ്രാവണ മാസത്തിലെ നരളി (നാളികേരം) പൂർണിമ ആഘോഷിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം ആ സമൂഹം വരുണനെ ആരാധിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളും വേദങ്ങളിലെ മഹാനായ വരുണനുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള കണ്ണികളാണ്.

Coolrossന്റെ ഈ വിക്കിമീഡിയ ചിത്രം ഝുലെലാലിന്റെതാണ്.

സൊരാഷ്ട്രിയനിസത്തെ (Zoarashtrianism) പിന്തുടർന്ന വൈദികരുടെയും, ആദ്യകാല ഇറാനിയൻ ജനതയുടെയും- ആചാരങ്ങളിലും, ഭാഷയിലും ഉള്ള സമാനതകൾ പണ്ഡിതന്മാരെ അൽഭുതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വേദങ്ങളിലെ ദേവന്മാരെ നെഗറ്റീവ് ആയി ചിത്രീകരിക്കുകയും, അസുരന്മാർ പോസിറ്റീവ് ആവുകയും ചെയ്യുന്നു. സൊരാഷ്ട്രിയക്കാരുടെ ഏറ്റവും മഹാനായ ദേവൻ അഹുര മസ്സ്ദ (ജ്ഞാനിയായ പ്രഭു) ആണ്- വരുണനെപ്പോലെ, വഞ്ചനയിൽ നിന്ന് മുക്തനും, കുറ്റവാളികളെ ചങ്ങലകളിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതുമായ സത്യത്തിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വേദസംസ്കൃതത്തിലെ ‘s’ ആദ്യകാല ഇറാനിയൻ ഭാഷയിൽ ‘h’ ആയി മാറി.
അവരുടെ ആദ്യത്തെ ഗുരുവായിരുന്ന സരതുസ്ത്രൻ- ഇന്ദ്രന്റെയും, മറ്റ് ദേവന്മാരുടെയും അക്രമാസക്തികളും, ശക്തിയും ഇഷ്ടപെടാതിരിക്കുകയും, അതിനാൽ വരുണനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാർമ്മിക ഗുണങ്ങൾ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തുവെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു. സൊരാഷ്ട്രിയനിസത്തിന്റെ ത്രിഗുണ പാത –
ഹുമ്ത (നല്ല ചിന്തകൾ),
ഹുഖ്ത (നല്ല വാക്കുകൾ),
ഹർഷ്ത (നല്ല പ്രവൃത്തികൾ) എന്നിവയെ ഉയർത്തുന്നു.
പൊതുവർഷം (CE) ആറ്-ഏഴ് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഇറാനിലെ മുസ്ലീം അധിനിവേശത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യയിലേക്ക് കുടിയേറിയ സൊരാഷ്ട്രിയരെ- പാഴ്സികൾ (Parsis) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

A Daveyയുടെ ഈ വിക്കിമീഡിയ ചിത്രം ടാഫ്റ്റ് (Taft, Iran) എന്ന സ്ഥലത്തുള്ള അഹുര മസ്സ്ദയുടേതാണ്.

ഋഗ്വേദത്തിൽ ഇന്ദ്ര-വരുണ സ്തുതിഗീതങ്ങളും, മിത്ര-വരുണ സ്തുതിഗീതങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇന്ദ്രനെയും, വരുണനെയും പോലെ മിത്രനും ആദിത്യന്മാരുടെ (സൂര്യഗണം) ഭാഗമാണ്. മിത്രൻ- ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെയും, പ്രപഞ്ചജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന അസ്തമിക്കുന്ന സൂര്യനെ വരുണനും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മിത്രൻ മനുഷ്യകാര്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും, ചിലപ്പോൾ കരാറുകളുടെ ദേവൻ (വിവാഹം, ദാനം ക്രയവിക്രയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

(Zoarashtrianism) സോരാഷ്ട്രിയനിസത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ദേവനായിരുന്ന മിത്രൻ, ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പുള്ള റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ പൊതുവർഷം രണ്ടാം മുതൽ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ വ്യാപകമായി ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യകാല റോമാക്കാർ സൂര്യനെ പല രൂപങ്ങളിലും ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഔദ്യോഗിക സൂര്യദേവൻ (Sol Invictus) സോൾ ഇൻവിക്റ്റസ് ആയിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനം ആയിരുന്ന ഡിസംബർ 25 ന് ആണ് – പിന്നീട് ക്രിസ്തുമസ് ആയി സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

പ്രധാനമായും, സൈനികർക്കിടയിലെ ഒരു രഹസ്യ ആരാധനയായിരുന്നു മിത്രയിസം, അതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ഇപ്പോൾ അറിവില്ലെങ്കിലും, കാളയെ ബലിയർപ്പിക്കുന്നത് മിത്രയിസത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആചാരമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

www.worldhistory.org ല്‍ നിന്നുള്ള ഈ ചിത്രം റോമൻ മിത്ര ഒരു കാളയെ ബലിയർപ്പിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.
അവലംബം: www.worldhistory.org/Mithra