ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ

ಇಂದು ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦ ನೆಯ ದಿನಾಂಕ. ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ನರನೂ ಸಿಂಹನೂ ಆಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡದ್ದೇ ನರಸಿಂಹಾವತಾರ. ದಶಾವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ ನಾಲ್ಕು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಯದು ಇದು. ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದೈವಗಳಾಗಿ, ದೇವತಾ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ಪೂಜ್ಯವೆನಿಸಿವೆ. ನಮ್ಮ ದೇವತೆಗಳಾದ ಹನುಮಂತ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ೧೨ ಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ನಂದಿತಾ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ “Sacred Animals of India” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ.

ವಿಶಾಲ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯ

ಇಂದು, ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೧,೨೦೩೬, ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಜಯಂತಿ. ಅವರು ನಮಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಷ್ಯ, ಸ್ತೋತ್ರ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗ್ರಂಥಭಂಡಾರವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಒಳಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಷ್ಟಿವೆ.
ಸ್ವಾಮಿ ಚಿನ್ಮಯಾನಂದರು ಒಮ್ಮೆ ‘ಪ್ರತಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದೋ ಬನ್ನಿ ನನ್ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪರಿಚಯನೀಡಲು ನಾವು ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ೧೨ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರದ ಬೃಹತ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನಿ ಮಾತ್ರ.
ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂಲ ಆಧಾರ ಎರಡು ಸುಂದರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಶತಾವಧಾನಿ ಆರ್. ಗಣೇಶ್ ಅವರ “ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ”, ಹರಿ ರವಿಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಏಮಿ ಗಣಾತ್ರ ಅವರ “ವೈ ಆರ್ ವೀ ಲೈಕ್ ದಿಸ್ ಓನ್ಲಿ”, “ಎ ಗೈಡ್ ಟು ಹಿಂದೂ ಶಾಸ್ಟ್ರಾಸ್” .

ರಾಮಾಯಣದ ಮೋಡಿ

ಆದಿಕವಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳ ಶ್ರೀ ರಾಮಕಥೆಯು ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹಾಗೂ ವಿನೂತನವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರವಾದ ಕಥಾನಕ. ಈ ದಿನ ರಾಮನವಮಿಯಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಮಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ನಾವಿಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಮೂಲಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಡಾ. ವಿ. ರಾಘವನ್ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಬಲ್ಕ ಅವರದ್ದು.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಗೋಲಶಾಸ್ತ್ರ – ಒಂದು ರಸಪ್ರಶ್ನೆ

ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳು ಕಥಾನಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನವವರ್ಷವಾದ ಯುಗಾದಿ, ಗುಡಿಪಡ್ವಾ, ಬೈಸಾಖಿ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಆಚರಣೆಯ ಶುಭಾವಸರದಲ್ಲಿ ನಾವು, ಖಗೋಲ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 12 ಕಥೆಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ರಾಜ್ ವೇದಮ್ ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಸ್ರೋತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಚಿರಂತನ ಹೋಲಿ: ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ

ನಮ್ಮ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟ, ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಡಾ|| ಪಿ. ವಿ. ಕಾಣೆಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಹೋಲಿ ಹಬ್ಬವು ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದುದು. ಬಣ್ಣದೋಕುಳಿಯ ಹೋಲಿಯ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಲವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೋಲಿ ಆಚರಣೆಯು ಹೇಗೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮ್ರಸ್ಯಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಈ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯು ಮನಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯ ಆಕರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ನಿತ್ಯಾನಂದ ಮಿಶ್ರರ ಫಸ್ಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಲೇಖನ ಹಾಗೂ ಲಿಯೋನಾ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ‘spring festivals’ ಪಸ್ತಕ.

ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಶಿವಾಜಿ

ಇಂದು (ಫೆಬ್ರವರಿ 19) ಶಿವಾಜಿ ಜಯಂತಿ. ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅವರ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯದತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಐದು ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಗಳು ಡಾ. ಉದಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರ “ದಿ ಮರಾಠಾ ಸೆಂಚುರಿ” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಪಡೆಯುವರು.

ಶಿವತಾಂಡವದ ಕಥೆಗಳು

ಇದು ಇಂಡಿಯಾತ್ರಾದ ನೂರನೇ ರಸಪ್ರಶ್ನೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು, ಲಯಕರ್ತನಾದ ಶಿವನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಅದರ ಪುನಃಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಅರಿಯೋಣ.ಇಂತಹ ಮಹಾಮಹಿಮನು ಕೂಡ ಮಾನವರಂತೆ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಪಾಶದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ವಿಕ್ರಮ್ ಸಂಪತ್ ಅವರ “ವೈಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಶಿವ” ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ೨೦ಜನ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ ವಿಜೇತರು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಬಾಳು ಈ ಕುರಿತಾದ ರಸ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಜನವರಿ 12, 1863ರ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಮುಂಜಾನೆಯಂದು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಹೇಗೆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಆಸೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರತೀಕವೋ ಹಾಗೆಯೇ, ವಿವೇಕಾನಂದರು ಭಾರತದ ಸುಪ್ತ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಬಡಿದೆಚ್ಚರಿಸಿದರು ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು 1953 ಸ್ವಾಮಿ ನಿಖಿಲಾನಂದರು ಬರೆದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ..

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ರಸಪ್ರಶ್ನೆ

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮ರಂದು ಭಾರತದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರ ತಜ್ಞರಾದ‌ ರತನ್ ಲಾಲ್ ಟಾಟಾ ‌ಮತ್ತು ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ಜನ್ಮವು ೫ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಗಲ್ಫ್ ಅಪ್ ಕಂಭಟಿನ ಇಕ್ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದೀರ್ಘ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು

ಇಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೯೬೧ರಂದು, ಗೋವಾ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೆ ಮೊದಲಿಗರು.ಅವರು ೧೪೯೮ರಂದು ಬಂದು ೧೯೬೧ರ ತನಕ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಳಿದವರು.ಈ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ – ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.